Nieuw licht op clusterhoofdpijn: de belofte van PACAP

28/10/2026 - 11:10

De medische wereld staat gelukkig nooit stil. Voor mensen die lijden aan clusterhoofdpijn – een van de meest heftige en invaliderende vormen van hoofdpijn – is er hoopvol nieuws aan de horizon. Wetenschappers hebben een nieuwe sleutelstof in onze hersenen ontdekt die in de toekomst wel eens het verschil zou kunnen maken, zéker voor patiënten bij wie de huidige medicatie niet aanslaat.

Het dilemma van de huidige CGRP-remmers
De afgelopen jaren is er veel te doen geweest om CGRP-remmers. Dit zijn moderne medicijnen die een specifiek eiwit (CGRP) blokkeren dat hoofdpijnaanvallen uitlokt. Hoewel deze middelen een doorbraak betekenen voor veel migrainepatiënten, bleek uit recente samenvattende onderzoeken van onder andere de bekende hoofdpijnonderzoeker Dr. Lanfranco Pellesi dat het effect bij clusterhoofdpijn heel erg verschilt per type.

De resultaten: een belangrijk verschil tussen episodisch en chronisch
De onderzoeken laten zien dat de huidige CGRP-remmers niet bij iedereen hetzelfde werk leveren. Er is een duidelijke nuance:

Episodische clusterhoofdpijn (waarbij de aanvallen in periodes van een paar weken of maanden komen en weer weggaan): Hierbij laten de CGRP-remmers gelukkig wél mooie resultaten zien. Het medicijn galcanezumab helpt bijvoorbeeld effectief om het aantal wekelijkse aanvallen flink te verminderen.

Chronische clusterhoofdpijn (waarbij de aanvallen het hele jaar doorgaan, zonder noemenswaardige pauzes): Voor deze zwaarste groep werken de huidige CGRP-remmers helaas amper tot niet. Dat is een grote teleurstelling, maar het heeft wetenschappers wel aan het denken gezet.

De ontdekking van PACAP: een heel nieuw spoor
Waarom werken die CGRP-remmers niet bij de chronische vorm? Wetenschappers vermoeden dat er bij chronische clusterhoofdpijn nóg een andere boosdoener in het spel is. En die hebben ze nu gevonden: PACAP.

PACAP is, net als CGRP, een signaalstof in onze hersenen die ervoor zorgt dat bloedvaten zich verwijden en er pijnsignalen worden doorgegeven. Het grote nieuws is dat PACAP via een volledig eigen, onafhankelijk pad werkt. Uit onderzoek blijkt dat de hoeveelheid PACAP in het bloed enorm stijgt tijdens een aanval. En extreem belangrijk: juist bij mensen met de chronische variant is deze stof heel sterk en continu verhoogd aanwezig. Dit betekent dat we een compleet nieuw doelwit hebben om de aanvallen te stoppen, speciaal voor de groep die nu buiten de boot valt!

Hoe verloopt zo'n behandeling in de praktijk?
De nieuwe medicijnen tegen PACAP (de zogeheten monoklonale antilichamen) zijn nog in de onderzoeksfase, maar de manier waarop ze worden toegediend is al concreet uitgedacht:

Toediening via een infuus: In tegenstelling tot de meeste CGRP-remmers (die vaak met een onderhuidse prikpen gaan), wordt het nieuwe anti-PACAP-medicijn toegediend via een maandelijks infuus.

Bezoek aan het ziekenhuis: Hiervoor komt de patiënt één keer per maand naar de dagkliniek of het hoofdpijncentrum in het ziekenhuis. Het infuus loopt in een rustig tempo in, wat meestal een klein uurtje duurt.

Directe werking: Het grote voordeel van een infuus is dat de medicatie meteen in de bloedbaan terechtkomt en direct op volle sterkte kan beginnen met het neutraliseren van het PACAP-eiwit.

De eerste resultaten van deze infuustherapie zijn zeer gunstig. Zelfs bij patiënten die al ontelbare zware behandelingen zonder succes hadden geprobeerd, zorgde de nieuwe aanpak voor een duidelijke en snelle vermindering van het aantal aanvalsdagen.

Waar staan we nu?
De komende tijd starten er wereldwijd grote, definitieve patiëntenstudies (de zogenaamde Fase III-onderzoeken) om de veiligheid en effectiviteit definitief te bewijzen. Ook verschillende grote Europese en Belgische universitaire ziekenhuizen en hoofdpijncentra werken mee aan dit soort internationale onderzoeksnetwerken.

Tot slot
Het is een ontmoedigende realiteit dat chronische clusterhoofdpijn zo moeilijk te behandelen is. Maar de ontdekking van het PACAP-spoor en de overgang naar gerichte infuustherapie bewijst dat de wetenschap de code stap voor stap aan het kraken is. Voor de groep patiënten die zich vandaag de dag onbehandelbaar voelt, is er een heel reële belofte dat er binnen enkele jaren een nieuwe, effectieve behandeling klaarstaat.

Om te weten waar de studies in België doorgaan, contacteer je behandelende neuroloog voor meer informatie!

Niets uit deze tekst mag in enige vorm worden overgenomen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de rechthebbende

Bron: https://www.cgrpforum.org

Website door Livalos