Migraine: comorbiditeiten

11/05/2026 - 14:56

Zowat 90% van de mensen die aan chronische migraine lijden, worstelt daarnaast nog met een andere chronische aandoening. In 40% van die gevallen gaat het zelfs om meerdere chronische aandoeningen.

Comorbiditeiten

Comorbiditeiten zijn aandoeningen die samen voorkomen met een of meerdere andere aandoeningen en die niet door toeval verklaard kunnen worden. Tussen de aandoeningen kan een eenrichtingsrelatie (de ene veroorzaakt de andere) of een tweerichtingsrelatie (ze beïnvloeden elkaar) bestaan. Voor migraine zijn er nu zo’n 75 comorbiditeiten bekend en daar komen er nog bij. Voor artsen is het belangrijk te weten welke comorbiditeiten een patiënt heeft om de patiënt in zijn geheel te kunnen behandelen. Bovendien kan medicatie die bevorderlijk is voor de ene aandoening de andere flink verergeren.

Angststoornissen

Angststoornissen zijn de vaakst voorkomende comorbiditeit van migraine. Dat vraagt een gerichte aanpak die de verschillende aandoeningen samen bekijkt. Wanneer angst een bijkomende factor vormt, kan het nuttig zijn om de behandeling wat rustiger op te bouwen aangezien medicatie anders wordt opgenomen. In de meeste gevallen kan angst met een goede aanpak gereduceerd worden tot een doenbaar niveau. Een opmerking daarbij is dat hoofdpijnspecialisten dus ook in staat moeten zijn om comorbiditeiten als angst en depressie te behandelen.

Reumatoïde artritis en auto-immuunziekten

Ook wanneer een patiënt zowel aan migraine als aan reumatoïde artritis lijdt, moet de medicamenteuze behandeling goed uitgedacht worden. Zo zijn bij reumatoïde artritis doorgaans non-steroïdale ontstekingsremmers (NSAID’s) aangewezen, maar die kunnen bij migrainepatiënten leiden tot medicatieovergebruikshoofdpijn (MOH). Het is dan essentieel om alles samen te bekijken. Daarnaast is er ook een link tussen auto-immuunziekten en migraine. In beide gevallen is er sprake van inflammatie.

Trauma, PTSS en bipolaire stoornis

Trauma en posttraumatische stressstoornis (PTSS) zijn comorbiditeiten van chronische migraine en in mindere mate van episodische migraine. Trauma nestelt zich immers diep in de hersenen en het kan zich uiten als chronische pijn. Artsen moeten actief vragen naar trauma, het kan immers de centrale oorzaak zijn van meerdere pijnsyndromen. Ook bipolaire stoornissen zijn een gekende comorbiditeit.

Obesitas

Mensen met een hoge BMI (body mass index) hebben vaak hoofdpijn door een verhoogde druk in de hersenen (idiopathische intracraniale hypertensie). Dus ook obesitas is een risicofactor voor migraine.

Wanneer deze migrainepatiënten gewicht verliezen, reduceert hun BMI en dat kan de hoofdpijn positief beïnvloeden. Ook in deze gevallen is het cruciaal dat de behandelende arts een brede aanpak heeft waarbij hij ook de obesitas behandelt.

ADHD

Er bestaat ook een associatie tussen migraine en AD(H)D. De voornaamste behandeling van AD(H)D bestaat uit stimulerende middelen, maar een gekend neveneffect daarvan is hoofdpijn, wat dan weer migraine kan uitlokken. Ook hier moet de behandelende arts het hele plaatje goed bekijken. Verder bestaat er een gevaar dat migrainelijders ten onrechte de diagnose AD(H)D krijgen. Een migraineaanval kan lang nazinderen en het denkvermogen beïnvloeden. In dat geval is er sprake van interictale migraine zonder pijn, maar de symptomen lijken erg op die van AD(H)D.

POTS

POTS (Posturaal Orthostatisch Tachycardiesyndroom) is een andere gekende comorbiditeit van migraine, vooral bij meisjes en vrouwen met een lage BMI. Sommige migrainemedicijnen kunnen POTS verergeren. En het omgekeerde geldt ook: POTS-medicijnen kunnen een hoofdpijntrigger zijn. Nog andere medicatie, bijvoorbeeld een laag gedoseerde bètablokker, kan voordelig zijn voor zowel migraine als voor POTS. Een goede hydratatie is in elk geval belangrijk voor zowel migraine- als POTS-patiënten.

Covid

Sommige praktijkvoorbeelden lijken aan te geven dat covid de migraine verergert. Het goede nieuws is dat die verergering meestal weer verdwijnt. Het slechte nieuws is dat dat weken tot maanden kan duren. In zulke gevallen worden vaak orale steroïden voorgeschreven. Ook de symptomen van long covid zijn grotendeels gelijklopend met die van migraine: brain fog, hoofdpijn, problemen met het autonoom zenuwstelsel, darmklachten. Long covid en migraine kunnen tegelijk behandeld worden met een zenuwblokkade of corticosteroïden. Die behandeling ondersteunt het autonome zenuwstelsel, waar de nervus vagus een grote rol speelt. Mindfulness, meditatie en stressreducerende oefeningen zijn een goede aanvulling op de behandeling en een regelmatig slaappatroon is een bonus.

Pijnaandoeningen en migraine

Veel pijnaandoeningen zoals reumatoïde artritis, osteoartritis, fibromyalgie, trigeminusneuralgie (een zenuwpijnaandoening van het gelaat) en temporomandibulaire disfunctie (problemen van en rond het kaakgewricht) zijn geassocieerd met migraine. Vaak is het echter moeilijk om te beoordelen of de pijn te wijten is aan migraine, een andere aandoening of een combinatie van beide. Dat is zeker het geval bij uitstralende pijn, bij pijn in de nek, kaak of gewrichten en bij een zenuwpijn als allodynie.

Pijn vanaf de schouders omhoog kan sowieso migrainegerelateerd zijn. Daarnaast kunnen temporomandibulaire disfunctie, osteoartritis en degeneratieve nek- of rugaandoeningen op zich een trigger vormen voor migraine. En wanneer cervicogene hoofdpijn gepaard gaat met kloppende pijn en misselijkheid, is dat eigenlijk cervicogene migraine. Centrale sensitisatie in de hersenen lijkt een gemeenschappelijke factor te zijn tussen migraine en andere pijnaandoeningen. Opnieuw is het aangewezen om op zoek te gaan naar een gepaste behandeling om die centrale sensitisatie af te vlakken.

Cognitieve effecten

Voor sommige patiënten is de migraineuze pijn op zich niet het grootste probleem. Zij hebben vooral last van de cognitieve effecten: snel geïrriteerd zijn, gemoedsschommelingen, moeite om te focussen, hersenmist, duizeligheid, vertigo, gezichtsstoornissen, verwarring, moeheid tussen aanvallen in… Aan die cognitieve gevolgen wordt steeds meer aandacht besteed. Het is in dat opzicht noodzakelijk om migraine te zien als een hersenaandoening en niet louter als een hoofdpijnaandoening.

Niet-comorbide aandoeningen

Interessant is dat er ook aandoeningen bestaan die géén comorbiditeiten zijn voor migraine. Diabetes Type 2, bijvoorbeeld, komt zelden of nooit samen voor met migraine. Het lijkt dus eerder een bescherming te zijn tegen migraine. Een tegenovergestelde comorbiditeit als het ware.

Migraine als symptoom en als comorbiditeit

In een aantal gevallen is migraine eerder een symptoom van een andere ziekte. Dat is bijvoorbeeld het geval bij depressie. De twee zijn sowieso comorbiditeiten van elkaar, maar mensen met een depressie hebben veel vaker ook last van hoofdpijnen als symptoom. Migraine zelf is dan weer een comorbide aandoening voor bepaalde hartziekten. Zo is migraine met aura geassocieerd met bepaalde cardiovasculaire aandoeningen. En in sommige gevallen lijkt er een overlap te zijn tussen meerdere aandoeningen. Dat is bijvoorbeeld het geval bij het trio POTS, migraine en de bindweefselziekte Ehlers-Danlos (vooral de hypermobiele vorm ervan).

MAST-studie

Een recente studie (MAST) heeft veel nieuwigheden aan het licht gebracht in verband met migraine en comorbiditeiten. De studie bevroeg 15.000 personen met en zonder (zelfgerapporteerde) migraine via een online enquête. Daaruit bleek dat personen met migraine vier keer meer kans hebben op slapeloosheid of een verstoord slaappatroon, drie keer meer kans op een angststoornis, depressie of maagzweren en een algemeen verhoogde kans op epilepsie of een gelijkaardige aandoening. Daarom is het bijzonder belangrijk om migrainepatiënten die NSAID’s nemen goed te informeren over de risico’s, aangezien NSAID’s verantwoordelijk zijn voor de meerderheid van de maagdarmbloedingen.

Tot slot

Een goed inzicht in de comorbiditeiten van migraine is essentieel om een behandeling op maat uit te werken. Het slechte nieuws is dat die comorbiditeiten doorgaans chronisch van aard zijn. Het goede nieuws is dat ze meestal goed behandelbaar zijn.

Bron: Medscape & American Headache Society - Dr. Peter McAllister

Niets uit deze tekst mag in enige vorm worden overgenomen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de rechthebbende.

Website door Livalos